| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Johannes Paul Aeltermann |
| Urodzenie | 26 czerwca 1876, Gdańsk |
| Śmierć | 22 listopada 1939, Nowy Wiec |
| Zawód | duchowny katolicki (proboszcz) |
| Święcenia | 13 marca 1904 |
| Parafia | Mierzeszyn (od 6 września 1912) |
| Rodzice | Franz Aeltermann i Elżbieta z domu May |
| Status w Kościele | Sługa Boży |
Johannes Paul Aeltermann był proboszczem w Mierzeszynie, działającym społecznie i publicznie przeciwko ideologii narodowego socjalizmu. W okresie międzywojennym mieszkał i pracował na terenie, który od 1920 do 1939 należał do Wolnego Miasta Gdańska.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w rodzinie mistrza szewskiego Franza Aeltermanna i jego żony Elżbiety, z domu May. Po ukończeniu gimnazjum w Gdańsku w 1898 podjął studia w seminarium duchownym w Pelplinie. Święcenia kapłańskie otrzymał 13 marca 1904.
Działalność duszpasterska i spory publiczne
Po święceniach pracował jako wikary m.in. w Gdańsku i w Starogardzie Gdańskim. 6 września 1912 objął probostwo parafii w Mierzeszynie, obsługującej około 700 wiernych, wraz z kościołem filialnym w Przywidzu. W pierwszych latach działalności był niesłusznie oskarżany o germanizowanie polskich dzieci; w 1911 wygrał proces przeciw redakcji Pielgrzyma, a w 1912 - przeciw redaktorowi Gazety Gdańskiej.
Sprzeciw wobec narodowego socjalizmu i represje
W maju 1933, na tydzień przed wyborami do Volkstagu Wolnego Miasta Gdańska, wydał ośmiostronicową broszurkę "Hakenkreuz oder Christenkreuz?" z podtytułem "kazanie przedwyborcze", w której ostrzegał przed narodowym socjalizmem i wskazywał na jego sprzeczność z zasadami religii chrześcijańskiej. Po dojściu hitlerowców do władzy spotkały go szykany; był aresztowany przez policję i zwolniony po interwencji biskupa gdańskiego Edwarda O'Rourke. Mimo zwolnienia bojówkarze narodowosocjalistyczni atakowali jego plebanię i obrzucali ją kamieniami.
Aresztowanie, śmierć i pochówek
Po wybuchu II wojny światowej i wcieleniu Wolnego Miasta Gdańska do III Rzeszy został aresztowany i przewieziony do Nowego Wieca. Tam rozstrzelano go wraz z grupą około 60 mieszkańców okolicy, w tym dwiema innymi polskimi duchownymi. Ksiądz Aeltermann do ostatniej chwili udzielał współwięźniom pociechy religijnej; duchowni zostali zamordowani jako ostatni po tym, jak zmuszono ich do wykopania grobu.
Szczątki księdza Aeltermanna ekshumowano po wojnie i 17 maja 1945 złożono je w grobie obok kościoła św. Bartłomieja Apostoła w Mierzeszynie.
Upamiętnienia i proces beatyfikacyjny
13 października 2003 Szkoła Podstawowa w Mierzeszynie otrzymała imię księdza Aeltermanna. Kościół katolicki w Niemczech zalicza go do męczenników wiary XX wieku. 30 sierpnia 2020 w Mierzeszynie, przy ul. Wolności 19, odsłonięto jego pomnik. Proces beatyfikacyjny w archidiecezji gdańskiej otwarto 21 maja 2026 roku.
