Najdłuższe jezioro w Polsce – które to i gdzie się znajduje?

Najdłuższym jeziorem w Polsce jest Jeziorak, który ma około 27,5 km długości. Leży w województwie warmińsko-mazurskim, między Iławą a Zalewem, na Pojezierzu Iławskim. Sprawdź jego najważniejsze parametry, wyspy, połączenia wodne i atrakcje.

Gdzie znajduje się najdłuższe jezioro w Polsce?

Jeziorak leży w północno-wschodniej Polsce, w granicach województwa warmińsko-mazurskiego. Południowy kraniec akwenu znajduje się przy Iławie, a północny sięga okolic Zalewa. Jezioro należy do Pojezierza Iławskiego, które geograficznie wiąże się z obszarem dawnych Mazur.

Najczęściej wybieraną bazą wypraw pozostaje Iława. Działa tu port śródlądowy w Iławie, skąd żeglarze rozpoczynają rejsy po rozległej i mocno rozczłonkowanej tafli. W mieście oraz nad brzegami funkcjonują przystanie, pola biwakowe, stanice wodne i wypożyczalnie sprzętu.

Jeziorak jest połączony z Kanałem Elbląskim. Ten zabytkowy system wodny prowadzi dalej w stronę Zalewu Wiślanego, a jego najbardziej charakterystycznym elementem są pochylnie, po których jednostki pokonują różnice wysokości. Z kolei Kanał Dobrzycki łączy akwen z jeziorem Ewingi.

Jeziorak ma około 27,5 km długości w linii prostej i zajmuje pierwsze miejsce w Polsce pod względem długości naturalnego jeziora.

Jakie są wymiary Jezioraka?

Pod względem powierzchni Jeziorak nie jest największym polskim jeziorem. Lustro wody obejmuje około 3219 ha, czyli 32,19 km², choć w różnych opracowaniach spotyka się wartości od 31,5 do 34,6 km². Taki wynik daje mu szóste miejsce wśród jezior o największej powierzchni.

Akwen ma wąski, wydłużony kształt typowy dla jezior rynnowych. W najszerszym miejscu osiąga około 2,4 km, a jego średnia głębokość wynosi około 4 m. Najgłębsze miejsce znajduje się mniej więcej 13 m pod powierzchnią wody.

Rynnowa forma powstała wskutek działalności lodowca. Wody płynące pod lądolodem wyżłobiły długie zagłębienie, które po ustąpieniu lodu wypełniło się wodą. Stąd charakterystyczna długość, przewężenia i strome fragmenty brzegów – Jeziorak przypomina miejscami szeroką, nieregularną rynnę.

Jeziorak na tle innych długich jezior

Długość nie zawsze oznacza największą powierzchnię. Śniardwy są ponad trzykrotnie większe pod względem lustra wody, lecz rozciągają się na krótszym odcinku. Porównanie najdłuższych naturalnych akwenów przedstawia się następująco:

Co wyróżnia wyspy i brzegi Jezioraka?

Linia brzegowa akwenu jest pełna zatok, półwyspów, przewężeń i trzcinowisk. W zależności od przyjętej ewidencji mówi się o 16, a czasem o 20 wyspach. Największą z nich jest Wielka Żuława, zajmująca około 82,4 ha.

Wielka Żuława

Na wyspie zachowały się pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska z X–XI wieku oraz ruiny gotyckiego kościoła. Można dotrzeć do niej z Iławy jednostką rekreacyjną, a spacerowe ścieżki pozwalają obejrzeć fragmenty historycznej zabudowy wśród drzew.

Mały Gierczak, Łąkowa i Lipowiec

Mały Gierczak przyciąga osoby szukające miejsca na biwak i wieczorne ognisko. Wyspa Łąkowa ma płytkie, nagrzewające się zatoki, dlatego bywa nazywana jeziorakowymi Hawajami. To fragment akwenu chętnie wybierany przez rodziny z dziećmi.

Lipowiec wyróżnia się legendą o rybaku Arturze i jego ukochanej Gerdzie. Na wzniesieniu, pod lipą, znajdują się dwie mogiły, o które od lat dbają żeglarze. Bukowiec można osiągnąć z lądu po grobli.

Zachodni brzeg porastają lasy, co utrudnia dostęp do wody, ale sprzyja ciszy i obserwacji przyrody. Wschodnie wybrzeże ma więcej zabudowy, choć w wielu miejscach dojście ograniczają prywatne działki. Czy właśnie dlatego dzikie zatoki są dla żeglarzy tak cenne?

Jak spędzać czas nad Jeziorakiem?

Rozbudowana sieć zatok i wysp tworzy warunki do żeglowania, kajakarstwa oraz spokojnych rejsów turystycznych. W Iławie, Makowie i Siemianach można znaleźć przystanie, miejsca do cumowania oraz zaplecze dla osób pływających jachtami.

Nie trzeba przywozić własnego wyposażenia. W okolicy działają wypożyczalnie kajaków, canoe, rowerów wodnych, skuterów i desek SUP. Przy sprzyjającym wietrze wybierane są także windsurfing oraz żeglowanie regatowe, w tym zawody Błękitna Wstęga Jezioraka.

Kajakarze mogą popłynąć w kierunku Kanału Elbląskiego albo wybrać trasę przez Kanał Dobrzycki do jeziora Ewingi. Osoby preferujące ląd mają do dyspozycji szlaki piesze i rowerowe, pola biwakowe oraz punkty widokowe. W niektórych bazach prowadzone są także kursy nurkowania.

Jaką przyrodę można spotkać nad jeziorem?

Jeziorak znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. Trzcinowiska, lasy i płytkie zatoki tworzą siedliska dla wielu gatunków ptaków. Nad wodą można obserwować perkozy, łyski, kaczki, bąki, bączki, trzcinniczki, czaple, łabędzie i żurawie.

Ważnym drapieżnikiem tego obszaru jest bielik, który poluje nad taflą i w pobliżu wysp. Występuje tu także rybołów, a na wybranych wyspach gnieżdżą się kormorany oraz czaple siwe. Najlepsze warunki do obserwacji zapewniają spokojne zatoki, trzcinowiska i leśne fragmenty zachodniego brzegu.

W wodzie żyją między innymi sandacze, szczupaki, sumy, węgorze, liny, leszcze, karasie, płocie i karpie. Sandacz wybiera głębsze partie, szczupak często patroluje trzcinowiska, a ryby spokojnego żeru spotyka się w płytszych zatokach. Wędkowanie z brzegu i łodzi jest popularne w okolicach Siemian oraz Tynwałdu, zgodnie z aktualnymi przepisami i okresami ochronnymi.

Jakie ciekawostki wiążą się z Jeziorakiem?

Akwen pojawia się w literaturze przygodowej. W powieści Nowe przygody Pana Samochodzika tytułowy bohater poszukuje skarbów zrabowanych podczas II wojny światowej. Jeziorak jest też miejscem akcji cyklu Rejs po Jezioraku Katarzyny Sarnowskiej.

Rejs rozpoczęty w Iławie może prowadzić przez Szałkowo, Sarnówek i Makowo. Dalej sternik wybiera drogę w stronę Zalewa albo Kanału Elbląskiego. Na tak długim, lecz stosunkowo wąskim akwenie plan trasy zależy od pogody, zanurzenia łodzi i wybranych miejsc postoju.

Jeziorak pozostaje najdłuższym jeziorem Polski także w 2026 roku, a jego południową bazą wodniacką jest port śródlądowy w Iławie.