| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Paweł Bogdan Adamowicz |
| Urodzenie | 2 listopada 1965, Gdańsk |
| Śmierć | 14 stycznia 2019, Gdańsk |
| Zawód | prawnik, radca prawny, samorządowiec |
| Edukacja | Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Gdański (magister) |
| Funkcja | Prezydent Gdańska, 1998–2019 |
| Wybrane role | prorektor UG 1990–1993; przewodniczący Rady Miasta 1994–1998 |
| Aktywność polityczna | działacz opozycji demokratycznej w PRL, współzałożyciel regionalnych struktur PO, założyciel Stowarzyszenia "Wszystko dla Gdańska" |
Paweł Adamowicz ukształtował się jako działacz opozycji studenckiej i prawnik. Jako samorządowiec przez kilkanaście lat kierował Gdańskiem i uczestniczył w pracach organizacji zrzeszających polskie miasta.
Życiorys i wykształcenie
Uczęszczał do Szkoły Podstawowej nr 50 i I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku. W okresie szkolnym i studiów angażował się w działalność konspiracyjną i kolportaż podziemnych wydawnictw. W latach 1984–1989 studiował prawo na Uniwersytecie Gdańskim; podczas studiów współtworzył i drukował pisma podziemne oraz był jednym z organizatorów strajku okupacyjnego na uczelni w maju 1988, pełniąc funkcję przewodniczącego studenckiego komitetu strajkowego.
Po uzyskaniu tytułu magistra w 1989 podjął pracę naukową na Uniwersytecie Gdańskim jako asystent w Katedrze Historii Państwa i Prawa Polski. W latach 1990–1993 był prorektorem ds. studenckich tej uczelni. Zajmował się badaniami nad samorządem terytorialnym w II Rzeczypospolitej. Odbył aplikację radcowską i uzyskał uprawnienia radcy prawnego.
Jak rozwijała się jego kariera samorządowa i polityczna?
W 1990 roku został po raz pierwszy wybrany na radnego Gdańska z ramienia Komitetu Obywatelskiego. W kolejnych latach był delegatem do sejmiku samorządowego i wiceprzewodniczącym tego organu. W latach 1994–1998 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Miasta Gdańska. W 1998 rada miejska powołała go na prezydenta miasta; od tego czasu sprawował to stanowisko nieprzerwanie do 2019 roku.
W wyborach samorządowych kilkukrotnie uzyskiwał wysoki wynik: w 2002 w II turze zdobył 72,3% głosów; w 2006 zwyciężył w I turze z 60,9%; w 2010 wygrał w I turze z 53,78%; w 2014 odniósł zwycięstwo w II turze z 61,3%. W 2018 wystąpił jako kandydat własnego stowarzyszenia "Wszystko dla Gdańska" i w II turze otrzymał 64,8% głosów.
Pełnił także funkcje w organizacjach branżowych i międzynarodowych: przewodniczył radom nadzorczym Zarządu Morskiego Portu Gdańsk i Gdańskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej, był prezesem Unii Metropolii Polskich w latach 2007–2015, a od 2011 należał do Komitetu Regionów. Wspierał inicjatywy integracji migrantów w mieście i uczestniczył w marszu równości w 2017. W sprawie migrantów wyjaśniał:
„Przyglądaliśmy się organizacji pomocy dla uchodźców w Oslo i w Bremie – od kwestii aprowizacji, czyli gdzie mieszkają i co jedzą, wolontariatu, który się nimi zajmuje, poprzez kształcenie i naukę języka, po pośrednictwo w poszukiwaniu pracy i przeszkolenia. To mnóstwo detalicznych działań, które są niezbędne, aby ci ludzie nie wegetowali, tylko stali się pełnoprawnymi członkami wspólnoty miejskiej”.
Jakie kontrowersje i postępowania toczyły się wobec niego?
W mediach lokalnych pojawiały się pytania o posiadane przez niego akcje firm deweloperskich i możliwy konflikt interesów. Adamowicz deklarował, że jego udziały były zbyt małe, by tworzyć konflikt, oraz że inwestowanie w polskie spółki na giełdzie stanowi „patriotyzm gospodarczy”.
W marcu 2015 prokuratura przedstawiła mu zarzuty dotyczące nieprawidłowości w oświadczeniach majątkowych; sprawa doprowadziła do zawieszenia członkostwa w Platformie Obywatelskiej. W marcu 2016 sąd rejonowy warunkowo umorzył postępowanie na okres próby, nakładając świadczenie pieniężne, jednak Sąd Okręgowy w Gdańsku na skutek apelacji prokuratury uchylił wyrok i zwrócił sprawę do ponownego rozpatrzenia. W 2018 roku on i jego małżonka usłyszeli zarzut nieujawnienia dochodów związanych z rachunkami bankowymi oraz przychodami z najmu, wskazywano kwoty rzędu setek tysięcy złotych i uszczuplenie podatku. Część postępowań zakończyła się umorzeniem; Rzecznik Praw Obywatelskich krytykował działania prokuratury jako przybierające charakter szykan.
Materiały Telewizji Polskiej po objęciu prezesury przez jej kierownictwo często zajmowały się jego osobą; sposób prezentacji budził kontrowersje i był przez niektórych komentatorów oceniany jako nagonka. W 2022 TVP wyemitowała dokument „Jesteś mechanizmem niszczącym”, odnoszący się do relacji wewnątrz Platformy Obywatelskiej wobec Adamowicza przed wyborami w 2018 roku.
Zamach i śmierć
14 stycznia 2019 Paweł Adamowicz zmarł w Gdańsku w wyniku ran zadanych nożem. Do ataku doszło podczas jego udziału w finale Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.
