W rejonie dawnego podobozu Germanenlager, powiązanego z kompleksem Stutthof, uczestnicy prac terenowych wydobyli metalowy element z wyraźnymi, choć początkowo słabo widocznymi, ręcznie wykonanymi napisami. Przy odczytywaniu inskrypcji zastosowano fototechniki makro, co umożliwiło identyfikację imienia i miejsca pochodzenia odnalezionej osoby. Wynik poszukiwań zaowocował ustaleniem tożsamości i kontaktem z najbliższymi tej osoby.
Jak przedmiot doprowadził do konkretnej osoby?
Przy dokładnym badaniu powierzchni wydobytego elementu odczytano nazwisko Aarne Kovala oraz wskazanie miasta Oulu. Na przedmiocie widniała też data zapisana jako 25 stycznia 1945, która powiązano z okresem ewakuacji więźniów i marszów śmierci. Poszukiwacze skontaktowali się z rodziną Aarne — dotarli do jego córki Liise Kovala, autorki publikacji opisującej pamięć ojca z pobytu w obozie. Z publikacji tej wynikało również wyjaśnienie drugiego wydrapanego napisu, odnoszącego się do elektrowni, gdzie pracował Kovala i do miejsca zamieszkania służbowego rodziny.
Jakie inne znaleziska pojawiają się w Germanenlager?
W trakcie prac na terenie podobozu odnaleziono guziki z herbem Norwegii, norweskie monety, przedmioty osobiste oraz konserwy. W źródłach historycznych podawana jest liczba 271 norweskich funkcjonariuszy, którzy trafili do Germanenlager w 1943 roku. Znaleziska te przekazywano do Muzeum Stutthof w celu dalszej analizy i dokumentacji materialnych śladów życia więźniów.
Czy i jak umiejętności kryminalistyczne pomagają przy poszukiwaniach?
Doświadczenie kryminalistyczne ułatwia zarówno interpretację sygnałów wykrywacza metalu, jak i dokumentowanie znalezisk fotograficznie. Jeden z prowadzących badania wykonał zdjęcia makro, które umożliwiły odczytanie inskrypcji na wydobytym przedmiocie. Policjanci wykorzystują detektory także w działaniach operacyjnych — w sprawach z Archiwum X stosowano je do odnajdywania drobnych przedmiotów mogących mieć znaczenie dowodowe, między innymi obrączki, guzików i noża. Takie działania obejmują zarówno poszukiwania na brzegu, jak i prace w wodzie; przykładem była trzydniowa akcja nad jeziorem, prowadzona w celu odnalezienia narzędzia związanego ze sprawą kryminalną.
Jakie wymogi formalne obowiązują przy poszukiwaniach zabytków?
Poszukiwania zabytków wymagają zgody właściciela terenu oraz odpowiedniego pozwolenia od wojewódzkiego konserwatora zabytków. Rozpoczęcie działań poprzedza analiza map, kronik i publikacji naukowych oraz ustalenie miejsc najbardziej obiecujących z punktu widzenia badań historycznych. Współpraca między organizacjami poszukiwawczymi i instytucjami muzealnymi umożliwia zabezpieczenie i dalszą analizę wydobytych przedmiotów.
Odnaleziony metalowy element nazwano roboczo świecznikiem ze względu na kształt, lecz jego funkcja nie została ostatecznie ustalona. Rodzina Aarne Kovali zareagowała na informację o znalezisku ze wzruszeniem, a przedmiot uznano za dokument materialny potwierdzający obecność konkretnego człowieka w tym miejscu.
