Fontanna Neptuna stoi w reprezentacyjnej części Gdańska — na Długim Targu przed wejściem do Dworu Artusa. Rzeźba przedstawia rzymskiego boga mórz i jest przeznaczona do oglądania ze wszystkich stron; od strony ulicy Długiej zamyka perspektywę Drogi Królewskiej, a od strony Bramy Zielonej widoczna jest na tle ściany Ratusza Głównego Miasta.
Jak powstała fontanna Neptuna?
Decyzję o wzniesieniu bardziej reprezentacyjnego obiektu podjęli gdańscy rajcy z inicjatywy burmistrza Bartłomieja Schachmanna. Prace projektowe, rzeźbiarskie i odlewnicze trwały w latach 1606–1615. Figurę Neptuna zaprojektował Abraham van den Blocke, a model do odlewu wykonał Piotr Husen.
Rzeźba została odlana w brązie w 1612 roku w miejskiej odlewni z użyciem formy Gerdta Benninga. Masa figury wynosi 650 kg. Czasza fontanny wykonana jest z czarnego marmuru, a trzon z czarnego tufu. Instalacje wodne zamontował Ottmar von Wettner, a później nowy układ zasilania opracował Adam Wijbe.
Co symbolizuje kompozycja i ustawienie Neptuna?
Postać Neptuna reprezentuje boga mórz. Figura została ustawiona tak, aby zwrócona była przodem ku kamienicom, które w czasie pobytów królów polskich pełniły funkcję ich rezydencji, a Neptun miał mieć pochyloną przed nimi głowę. Obecność wizerunku Neptuna pojawia się także na obrazie "Alegoria handlu gdańskiego" z 1609 roku, co wiąże motyw z morską tożsamością miasta.
Forma rzeźby nawiązuje do manieryzmu flamandzkiego i do tradycji antycznej — głowa Neptuna przypomina głowę z posągu konnego Marka Aureliusza, a tors może nawiązywać do Torsu Belwederskiego. Czasza i trzon zaprojektował van den Blocke.
Jakie remonty i zmiany przeszła fontanna?
W XVII i XVIII wieku fontanna była modyfikowana: w latach 1757–1761 Jan Karol Stender wykonał nowe fragmenty basenu i trzonu, a kowal Jakub Barren uzupełnił kratę, dodając orły i herby Gdańska. W 1927 roku przeprowadzono renowację, a w 1936 usunięto orły będące podpisami konserwatorów.
Podczas II wojny światowej rzeźba została uszkodzona; zdekompletowane elementy — w tym trójząb — zaginęły. Czaszę i podstawę zamurowano. Figurę przewieziono do Parchowa koło Bytowa w celu ochrony. Po wojnie fontanna została odrestaurowana i ponownie uruchomiona w 1954 roku; na stałe zaczęto ją eksploatować od 1957 roku. Kompleksowy remont z montażem nowoczesnego systemu uzdatniania i oświetlenia przeprowadzono w latach 2011–2012.
Jakie ciekawe detale wiążą się z fontanną?
Pierwotnie fontanna była kolorowa. Fundament i montaż przeprowadzili Reinhold de Clerk oraz rzeźbiarz Wilhelm Richter. Zbiorniki w początkowym układzie znajdowały się na poddaszu Ratusza Głównego Miasta i Dworu Artusa, dlatego fontanna działała jedynie w wybrane dni lata, do czasu podłączenia do miejskiego wodociągu w drugiej połowie XIX wieku.
Od lat 80. XX wieku powtarzały się kradzieże płetwy konia morskiego zasłaniającej część rzeźby. Ostatecznie konserwator zdecydował, aby ta część została wykonana z kruchego materiału o niskiej wartości, co ograniczyło skutki prób kradzieży i ochroniło oryginalny posąg.
Neptun na Długim Targu pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miejskiego pejzażu Gdańska i elementem osi urbanistycznej Drogi Królewskiej.
Informacje praktyczne
- Adres: Długi Targ, 80-833 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: gdmel.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (43 859 opinii)
